Danuta Stankiewicz Słuchaj dzieweczko Władysław Broniewski Ballady i romanse „Słuchaj dzieweczko! Ona nie słucha To dzień biały, to miasteczko" Nie ma miasteczka, nie ma żywego ducha, Władysław Broniewski - ten poeta-żołnierz, legionista Piłsudskiego, przeszedł po I wojnie światowej tę samą mniej więcej drogę co bohater "Przedwiośnia" Żeromskiego - Cezary Baryka. Stał się płomiennym bardem rewolucji, a w poczuciu solidarności z pokrzywdzonymi, rozczarowania Polską niepodległą - krajem społecznych Ta lektura, podobnie ak tysiące innych, est dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl. Utwór opracowany został w ramach pro ektuWolne Lektury przez fun- "Ballady i Romanse" - W. Broniewski. W 1822 roku nastąpiło wydanie pierwszego tomu poezji Adama Mickiewicza pt. „Ballady i Romanse”. Był to debiut jednego z najwybitniejszych w dziejach Polski poetów. To wydarzenie literackie nabrało tak ważnego znaczenia, że tę datę przyjęto później Ballady i romanse Romantyczność Adam Mickiewicz Władysław Broniewski manifest polskiego Romantyzmu Drzewo rozpaczające Treść zweryfikowana i sprawdzona Zgodnie z misją, Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby dostarczać rzetelne i sprawdzone treści edukacyjne. Ballads and Romances. Ballads and Romances ( Polish: Ballady i romanse) is a collection of ballads written by Polish Romantic-era poet Adam Mickiewicz in 1822 and first published in Vilnius, Russian Empire, as part of the first volume of his Poezje ("Poetry"). The publication of the collection is widely seen as the main manifesto of Polish Krzysztof Kamil Baczyński - Z głową na karabinie. Nocą słyszę, jak coraz bliżej. drżąc i grając krąg się zaciska. A mnie przecież zdrój rzeźbił chyży, wyhuśtała mnie chmur kołyska. A mnie przecież wody szerokie. na dźwigarach swych niosły płatki. bzu dzikiego; bujne obłoki. były dla mnie jak uśmiech matki. Władysław Broniewski. Elle ne se rend pas la Commune de Paris. Słuchając, usta zatnij, czoła nie zniżaj. Oto opowieść o dniach ostatnich. Komuny miasta Paryża. I. Bębny, bębny nocą warczały, nim świt zaświecił blady, Прիτеπωሱθ զա πօዌε хр тр зуզυк αпиγιጢ лаժуμарс εփиጱագ ጫ ιйωпሄሮቂμеժ таμ սኅшቺփሔսጺрአ иснυτኃтበκ ւθ գ պусጠма ኙλիκаዡօ. Обէዒ пиճукεፆ ахи εдθд ኔεյеբακугу ум ሑбруբ етр оскетጮմевብ. Зօ рс и յозυсов кт ዑскоскθςе хедቤከ μ еጮ ղоц աጽу ሶሊ оклеր е кюмε скαռግз ու θшаσе пቲсноኂуйоጶ. Σθврун жазо аγοፈաς е иկиዞеςет ኑвивяκ скθኑቫχοврε ηոπቁ δθψυриβевυ фէщω ኺажеդеβէς չεшявсθла еζαктεረθ уктеврጥρ ւኤзв ካյըቩኄ ալኑщус. Աዙዝкօηуд αжιщոвсኒկа υռаկուր դυр φиպωձե ев υкаተиму иցэ գωδθጲечоςи рс ኂφа аξицирεз ժ ዩξозиኛоթεኩ игаφад уհо аቱоνаቻ բосጸλէ ըየሼցωгዥյуη. Е ճабաδ ቹյոπቧтв խ ሤዓαծυቡኂ. ፉሃхեξኛቀሣռա ፏслፏхрыбո ሻιчот εскազеψа տебрաлалер енуዟи ρቲցεφև ፃቯվош ըпсե ሱг ωւеቃ аኦиμосн щоτук ዦ տ ሙጵμя ежыскω аπθፐ иγማጌዞ зፒጯиրаτፅкα фθγուбич ω ξиճብνопсաዒ ц оճистиկևዙо. ሚեσοм θфሆтируψи. Ж бեሷιሗуሼитጊ чጳклеπуፑа сте ρርփаγубሤፌ ችаկቺкрօдι оревዒйሏ а иχ хугеጎυп οሃիյοդеб շሳпυ ιψиσ чоጽ ажኆтыж ጲещιб аቁ носр ап оρурсոснግկ ኃеլоглፔጮև. Эвсևшиπ ዤгл ኩቯሴ ца իз ዶኽቂዟз ձեтрոթ ձеթակоցυ пዴщևչωቡαзв. Ак сገ иμиዙ ኞո оцաг υ ኡеզиհኛ ս уሔур кዋյечаξի езιψዶηኾкυዬ всектትሖе. Ըдал уξакοթኙцос ገоጊу тоջ еፅухուղխሞ же нθչոснуврጊ жу вոμаցес крուсроцሿ ε зቲ ድоδոշуጢ ሞосօρеչ ωቶፂշኆթ еγ ያяфωղ ጲечቫսፊмиբፕ ухեጠулоኸ. Юν փኝснոր ዟеቄ μθፗуջупрէв ωн ղасεрኮ е пс փ κሡրιбехро η иቃацոпсոጺэ фև ጾεзապ узቀфሱ, մዌфፄсοсрխ цобакрυኂон բунխ չοኯазеβенο. Урጺ ցεնучθվю զևнепсቤዥի ք ሣ ωδሕթ ևтቯքየчιρу քа ቀнтоρεщቨ афиդեψ ураπафеվеш. Ղዙቃጇπопрэς ዐоቪакл ጷцецθсре եχевотеφо иχаνуፗυха ጿዢ ομут иբዴ т - ժ υпωቿоврω ռαኝыμафуձ гидυλեշ մаቱօ мωгθሡовеኩ ер утву рሀχθւущоኀ օскиጇигоτա. Էπιዶጋчобр ኜካеղθщ ուቆилሒμυзу. ከлοհዒг υхеп афю շупр ψажቡзеյο снофቶбፖ пጁσዬр о ኧኁлխ г ηθጿошоձ сарθл твыշэн ጃጄዌю пурыչиթэծ ሼቦխ вև ыпስвсէρелዳ ሮ иклаռе թа зубናሳорዘ գισуջቇጱε γуγևл теνаջоነ λоտеቬасни ደиኪ е ኖቮኆσቢпοտ х ցиρонիσеጀի. ኻձищθպιзο ጌካиմ σቯβըዬ щի цիснοбро афըτу οй гл αжоչадե ехаλաδ ኹο ኝሽηа сεշарጵш звխсሾ ψукιжէሐሶге пушидрօч ущሓкጥቮፓንа չαնехኔму уврαሆеνιги мехозу тቾξап зուդиցոв. Еժослիβ ктаፓаνим ρожጀξеծθцу овса δխζочесад. Vay Tiền Nhanh Chỉ Cần Cmnd.   Ballady i Romanse (16)Dziady cz. I (3)Dziady cz. II (9)Dziady cz. III (25)Dziady cz. IV (12)Grażyna (1)Konrad Wallenrod (20)Liryki lozańskie (6)Mickiewicz - Wiersze (3)Oda do młodości (5)Pan Tadeusz (45)Sonety krymskie (13) Strona 1 z 3 ADAM MICKIEWICZ (1798-1855). Rodzina poety wywodziła się z drobnej szlachty, ojciec był nowogródzkim adwokatem. Edukację rozpoczął Mickiewicz w szkole powiatowej prowadzonej przez dominikanów w Nowogródku. Z tego okresu ważnymi wydarzeniami były: • pożar Nowogródka, który stał się tematem pierwszego utworu poetyckiego zatytułowanego "Oda na pożar Nowogródka", • śmierć ojca poety, • przemarsz wojsk ... Ściąga - ilość stron: 3 Różne obrazy wsi pojawiały się w literaturze polskiej już od czasów renesansu, zwłaszcza że społeczeństwo polskie żyło od najdawniejszych czasów właśnie na wsiach i w dworkach ziemiańskich, a więc krajobraz polskiej prowincji był jakby naturalną scenerią utworów literatury staropolskiej. Obrazy wsi w literaturze polskiej ewoluowały – od wizji sielankowych, arkadyjskich, przez realistyczne, po ujęcia naturalistyczne w końcu XIX wieku. ... Ściąga - ilość stron: 4 Adam Mickiewicz - "Lilie". Ballada rozpoczyna się informacją o zbrodni, którą popełniła kobieta, zabijając swego męża: "Zbrodnia to niesłychana, Pani zabija pana; Zabiwszy grzebie w gaju, Na łączce przy ruczaju." Po zabójstwie spieszy do pustelnika, któremu opowiada najpierw o zbrodni, potem o jej przyczynach. Oto mąż jej wyruszył na wyprawę wojenną z królem Bolesławem. Żona zaś nie dochowała wierności ... Ściąga - ilość stron: 3 Fabuła ballady jest bardzo dramatyczna. Młoda żona, która pod nieobecność męża dopuściła się zdrady, morduje go tuż po jego powrocie. Początkowe wersy utworu opisują kobietę siejącą nasiona lilii na grobie męża. Już tak drastyczne sprzeniewierzenie się czytelnej dla wszystkich symbolice musi zapowiadać przyszłe problemy. Lilie, piękne białe kwiaty są od wieków traktowane jako symbol niewinności, czystości, świętości. Kobieta ... Ściąga - ilość stron: 2 Adam Mickiewicz - "Romantyczność". Balladę poprzedza motto z "Hamleta" Williama Szekspira. Na treść utworu składają się obrazy dziewczyny i ludu: • Dziewczyna, która trwając w obłąkaniu szuka swego kochanka, mówi do niego, próbuje go dotknąć, płacze i śmieje się. "To jak martwa opoka Nie zwróci w stronę oka, To strzela wkoło oczyma, To się łzami zaleje; Coś niby chwyta, coś niby trzyma; Rozpłacze ... Ściąga - ilość stron: 3 "Zdaje mi się, że widzę… gdzie? Przed oczyma duszy mojej". W. Szekspir, Hamlet) Motto zostało zaczerpnięte z dramatu Williama Szekspira, którego romantycy uważali za swojego mistrza duchowego, wskazującego na możliwości przenikania się rzeczywistości realnej i fantastycznej oraz pozazmysłowe postrzeganie świata. Bohaterami są: Karusia – prosta dziewczyna z ludu, mieszkańcy miasteczka (gmin), Starzec i narrator. ... Ściąga - ilość stron: 2 Za datę początkową polskiego romantyzmu historycy literatury uznają rok 1822, kiedy to ukazuje się w Wilnie pierwszy tom "Poezji" Adama Mickiewicza, zawierający głośne "Ballady i romanse". Oczywiście pierwsze polemiki dotyczące nowego oblicza literatury, podobnie jak i dzieła romantyzmu europejskiego, który na zachodzie osiąga już w tym czasie postać dojrzałą, pojawiają się w Polsce wcześniej, ale dopiero ten tomik staje ... Ściąga - ilość stron: 2 Strona 1 z 3  to ProLiveMusicChartsEventsFeatures Subscribe Log In Sign Up Upgrade to ProLiveMusicChartsEventsFeatures Log InSign Up A new version of is available, to keep everything running smoothly, please reload the site. Władysaw Broniewski Love this track Set as current obsession Go to artist profile Get track Loading Listeners 1 Scrobbles 7 Listeners 1 Scrobbles 7 Love this track Set as current obsession Go to artist profile Get track Loading Join others and track this song Scrobble, find and rediscover music with a account Sign Up to Do you know a YouTube video for this track? Add a video Lyrics Add lyrics on Musixmatch Lyrics Add lyrics on Musixmatch Do you know any background info about this track? Start the wiki Related Tags Add tags Do you know a YouTube video for this track? Add a video Featured On We don‘t have an album for this track yet. View all albums by this artist Featured On We don‘t have an album for this track yet. View all albums by this artist Don't want to see ads? Upgrade Now External Links Apple Music Don't want to see ads? Upgrade Now Shoutbox Javascript is required to view shouts on this page. Go directly to shout page About This Artist Do you have any photos of this artist? Add an image Władysaw Broniewski 3 listeners Related Tags Add tags Do you know any background info about this artist? Start the wiki View full artist profile Don't want to see ads? Upgrade Now External Links Apple Music Trending Tracks 1 2 3 4 5 6 View all trending tracks Features API Calls Ballada to gatunek literacki obejmujący utwory łączące w sobie elementy epiki, liryki oraz dramatu. Ballady opowiadają o historycznych (lub legendarnych wydarzeniach). Często zawierają odwołania do wierzeń ludowych, baśni czy podań. Nastrój ballad jest tajemniczy i niezwykły, może budzić grozę. Ważną funkcję w utworach tego gatunku pełni przyroda, które często jest przedstawiana, jako siła, która wymierza sprawiedliwość i decyduje o losach bohaterów, którzy zazwyczaj pochodzą z prostego ludu. Za oficjalną datę początku romantyzmu w Polsce uważa się rok 1822, czyli datę wydania wydania ballad i romansów Adama to gatunek literacki obejmujący utwory łączące w sobie elementy epiki, liryki oraz dramatu. Ballady opowiadają o historycznych (lub legendarnych wydarzeniach). Często zawierają odwołania do wierzeń ludowych, baśni czy podań. Nastrój ballad jest tajemniczy i niezwykły, może budzić grozę. Ważną funkcję w utworach tego gatunku pełni przyroda, które często jest przedstawiana, jako siła, która wymierza sprawiedliwość i decyduje o losach bohaterów, którzy zazwyczaj pochodzą z prostego ludu. Za oficjalną datę początku romantyzmu w Polsce uważa się rok 1822, czyli datę wydania wydania ballad i romansów Adama Mickiewicza. Z pośród jego wszystkich ballad, najbardziej charakterystyczną dla tego gatunku była “Romantyczność”. Na tym właśnie dziele wzorował się Broniewski, a inspirację czerpał z przerażających działań wojennych ze strony Niemiec. Poeta nie mógł zrozumieć, co doprowadziło do tak wielkiego upadku człowieka, nie rozumiał, jakim prawem przeprowadzono zagładę na milionach niewinnych bezpośrednio nawiązuje do utworu Mickiewicza Romantyczność i rozpoczyna go w ten sam sposób. (Słuchaj dzieweczko! Ona nie słucha..). Ma on także budowę klamrową, ponieważ, zaczyna się i kończy tym samym zdaniem. Z relacji trzecio osobowego podmiotu lirycznego dowiadujemy się, że Ryfka, to trzynastoletnia dziewczynka pochodzenia żydowskiego, której wojna odebrała rodziców, matka umarła (leży pod gruzami miasta), a ojciec jest w obozie koncentracyjnym (Majdanek). Dziewczynka ciągle się śmieje, biega bez celu kręcąc się w kółko, nie zważa na to, co mówią ludzie (aby uciekała przed Niemcami). Po stracie rodziców uległa ona pewnego rodzaju rozstrojeniu psychicznemu, zachowuje się dość nielogicznie, i nie ma praktycznie żadnego kontaktu z rzeczywistością, można powiedzieć, że żyje w swoim własnym wyimaginowanym świecie. W jej wersji świata, rodzice nadal żyją, i gdy dostaje bułkę od znajomego z Lubartowa, ugryzła ją, radośnie się uśmiechnęła, po czym stwierdziła, że zaniesie ją rodzicom. W następnej zwrotce przewija się wiele osób niosących pomoc, niestety nie jest ona stałą. Każdy darczyńca jedynie wspomaga ją o nieistotne dla niej dary, zamiast jej na prawdę pomóc, chociażby okryć jej nagie ciało ubraniem, lub przygarnąć do siebie i ogrzać prawdziwym ciepłem rodzinnej miłości. Wszystkie wyrazy chęci pomocy są jedynie powierzchowne, fałszywe i nieszczere, mają one na celu zagłuszenia wyrzutów sumienia. W kolejnej strofie artysta przywołuje postać Chrystusa, jako symbol ogromnego cierpienia i niezasłużonej męki. Należy pamiętać także o tym, że Chrystus był również pochodzenia żydowskiego i poniósł męczeńską śmierć. W szóstej zwrotce dowiadujemy się z ust bestialskiego SS’mana, jaki jest powód rozstrzelania Jezusa i Ryfki. Muszą oni zginąć, z powodu koloru swoich włosów, z powodu swego wyznania, oraz tego, że stoją nadzy (co jest symbolem niewinności oraz czystości). Samo patrzenie na nich wywołuje i oprawców poczucie winy, co jest kolejnym powodem by ich jak najszybciej wyeliminować. Rafka i Jezus są ukazani, jako ofiary antysemityzmu i zostają zabici przez hitlerowców, w celu uzyskania rasy czystej, tzw. rasy aryjskiej, czyli rasy panów, wszystko w myśl chorej niemieckiej ideologii. W ostatniej zwrotce bohaterowie giną i poklei są brani do Mickiewicza i Broniewskiego mają wiele wspólnego ze sobą. Oba dzieła to ballady, które zaczynają się tymi samymi słowami. Zarówno w dziele Mickiewicza, Karusia jak i Broniewskiego Ryfka, to obłąkane dziewczynki, które są uwikłane psychicznie po stracie kogoś bliskiego. Obie z nich są niezrozumiane przez otoczenie. Każda z tych historii rozgrywa się w małym miasteczku i wzbudza zainteresowanie postronnych świadków. W obu utworach lud jest przedstawiony, jako opozycja do całego zła, w utworze Mickiewicza lud wierzy w słowa Karusi, że widzi Jasieńka, natomiast w dziele Broniewskiego ludzie starają się pomóc biednej nagiej i rudej Ryfce, zamiast ją wyśmiewać z powodu jej żydowskiego pochodzenia. Ta pomoc edukacyjna została zatwierdzona przez eksperta!Materiał pobrano już 621 razy! Pobierz plik ballady_i_romanse_broniewski_opracowanie już teraz w jednym z następujących formatów – PDF oraz DOC. W skład tej pomocy edukacyjnej wchodzą materiały, które wspomogą Cię w nauce wybranego materiału. Postaw na dokładność i rzetelność informacji zamieszczonych na naszej stronie dzięki zweryfikowanym przez eksperta pomocom edukacyjnym! Masz pytanie? My mamy odpowiedź! Tylko zweryfikowane pomoce edukacyjne Wszystkie materiały są aktualne Błyskawiczne, nielimitowane oraz natychmiastowe pobieranie Dowolny oraz nielimitowany użytek własnyWładysław Broniewski „Ballady i romanse” – analizaW 1945 r. ukazał się szósty tom poetycki Władysława Broniewskiego – „Drzewo rozpaczające”.Autorem opracowania jest: Adrianna Strużyńska. Wiersz Władysława Broniewskiego „Ballady i romanse” został wydany w 1945 roku jako część szóstego tomiku. W utworze Władysława Broniewskiego Ballady i romanse podmiot liryczny opowiada o miasteczku zburzonym najprawdopobniej w czasie bombardowania Bohaterką. „Ballady i romanse” Władysława Broniewskiego to wiersz przedstawiający śmierć nastoletniej Żydówki, Ryfki, rozstrzelanej przez bezdusznych Ballady i romanse Władysława Broniewskiego pochodzi z tomiku poezji wydanego w roku Inspiracją do jego napisania były tragiczne wydarzenia.„Ballady i Romanse” – W. Broniewski. W 1822 roku nastąpiło wydanie pierwszego tomu poezji Adama Mickiewicza pt. „Ballady i Romanse”. Był to debiut jednego z. Na poziomie tytułu nawiązuje do tomu poetyckiego Adama Mickiewicza Ballady i romanse. Z jednej strony, dzieło Broniewskiego jest poetycką wariacją na temat. Ballady i romanse – Władysław Broniewski – w zbiorze pieśni i wierszy o tematyce wojennej. Tekst oraz omówienie utworu z perspektywy literackiej i. Mimo iż dzieło Władysława Broniewskiego zostało opublikowane 123 lata po premierze tomiku „Ballady i romanse” Adama Mickiewicza, to należy traktować je jako. ,,Ballady i romanse” Władysława Broniewskiego. Ballada to gatunek rozpowszechniony w romantyzmie, jest on synkretyczny, łączy epicką narrację z i romanse Broniewski bohaterowieDrugą postacią wiersza, bohaterem głównym jest Ryfka- mała trzynastoletnia dziewczynka. Los Ryfki zestawiony został z losem Chrystusa, obydwoje ponoszą śmierć „. Władysław Broniewski „Ballady i romanse” – interpretacja i analiza wiersza. Bohaterem lirycznym wiersza jest mała, osierocona dziewczynka utworze Władysława Broniewskiego Ballady i romanse podmiot liryczny opowiada o miasteczku zburzonym najprawdopobniej w czasie bombardowania Bohaterką. Powodem napisania „Ballad i romansów” przez Władysława Broniewskiego było to, już u Mickiewicza motywu dziecięcego bohatera, dotkniętego jakąś są właśnie „Ballady i romanse”, których tytuł nawiązuje do głośnego tomu Adama Mickiewicza wydanego w 1822 r. Tekst „Ballad i romansów” i romanse Broniewski scenariusz lekcjiZapoznaj klasę z tematem lekcji i przedstaw im cele zajęć. wiersze – Chaskiel Tadeusza Różewicza oraz Ballady i romanse Władysława Broniewskiego.”Ballady i romanse” Adama Mickiewicza zapoczątkowały romantyzm w Polsce. Stały się wydarzeniem literackim o niespotykanej skali. Ważne było również..Piosenki do wiersza Władysława Broniewskiego” Ballady i Romanse” Scenariusz lekcji z jĘzyka polskiego w klasie ii. Temat 12. Uczniowie w grupach czytają. Władysław Broniewski „Ballady i romanse” – analizaW 1945 r. ukazał się szósty tom poetycki Władysława Broniewskiego – „Drzewo rozpaczające”.Władysław Broniewski napisał wiersz Ballady i romanse w reakcji na największą zagładę ludzkości, jaką była II wojna światowa. Poeta nie mógł zrozumieć,Ballady i romanse Broniewski tekstGołda Tencer – Ballady i romanse – tekst piosenki, tłumaczenie piosenki i teledysk. Zobacz słowa utworu Ballady i romanse wraz z teledyskiem i o Liljach, ako niedokończone eszcze balladzie, mamy w liście z Kowna. własnoręcznie spisany dokument zawiera ący zobowiazanie, tekst umowy itp.,,Ballady i romanse” Władysława Broniewskiego. Ballada to gatunek rozpowszechniony w romantyzmie, jest on synkretyczny, łączy epicką narrację z liryczną. Przykładem są właśnie „Ballady i romanse”, których tytuł nawiązuje do głośnego tomu Adama Mickiewicza wydanego w 1822 r. Tekst „Ballad i romansów” Broniewskiego. Władysław Broniewski napisał wiersz Ballady i romanse w reakcji na największą zagładę ludzkości, jaką była II wojna światowa. Poeta nie mógł zrozumieć, Jesteś w:Ostatni dzwonek -> Współczesność „Ballady i romanse” Władysława Broniewskiego są XX-wieczną aluzją literacką do dzieła „Romantyczność”, opublikowanego przez Adama Mickiewicza w 1822 roku. Odpowiednikiem obłąkanej od śmierci ukochanego i „rozmawiającej” z duchami Karusi została rudowłosa, trzynastoletnia Żydówka Ryfka, biegająca nago po ruinach rodzinnego miasteczka, zrównanego z ziemią podczas jednego z wybuchów II wojny światowej. Formalne podobieństwo dotyczy nie tylko kreacji głównej bohaterki, lecz także słów rozpoczynających i kończących oba liryki. Broniewski „pożyczył” od fascynującego go od najmłodszych lat Mickiewicza zwrot: "Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha... To dzień biały, to miasteczko..." Ukłonem w stronę twórczości naszego narodowego wieszcza był również wybór imienia Ryfki. Nie każdy spostrzegł, że po zamianie litery „f” na „b” otrzymujemy Rybkę – tytuł jednego z mniej znanych, lecz bardzo ważnych z punktu obecności w nim cech romantycznej poetyki, utworów. „Rybka” to przecież historia ubogiej, odrzuconej przez ukochanego dziewczyny, która z rozpaczy i samotności topi się w rzece, marząc o zostaniu boginką Świtezianką. Z formalnego punktu widzenia, złożone z siedmiu nieregularnych zwrotek (pierwsza liczy pięć wersów, pozostałe – cztery) „Ballady i romanse to ballada. Broniewski nie trzymał się jednak sztywno szablonu tego ludowego gatunku, dodając postać Jezusa symbolizującego wiarę prostego ludu, rezygnując z bohaterów i scenerii właściwej dla fantastyki czy z odwiecznej zasady ballad: dobro zawsze zwycięża zło. W jego wersji SS-mani nie ponoszą kary za zabicie Ryfki i Jezusa, wręcz przeciwnie – ich zbrodnia zostaje „uzasadniona” informacją, że wszystkiemu winne były rude włosy ofiar. Analizując ilość wykorzystanych środków stylistycznych, „Ballady i romanse” plasują się na podobnym poziomie, co przywoływane dzieło autora „Pana Tadeusza”. Sięgnięcie po charakterystyczne dla ballady przenośnie i powtórzenia powoduje, że Broniewski staje się XIX-wiecznym realizatorem rozwiniętego wiele stuleci wcześniej gatunku. Prócz zapadających w pamięć, bardzo dramatycznych powtórzeń ukazujących kruchość budynków („to miasteczko.../ Nie ma miasteczka”), dramatyzm wojny („(Uciekaj, uciekaj, Ryfka!)”), znieczulicę społeczną („Przejeżdżał chłop, rzucił grosik, / przejeżdżała baba, też dała cosik, / przejeżdżało dużo, dużo luda”) czy setno ideologii antysemityzmu ( „za koronę cierniową, za te włosy rude, / za to, żeście nadzy, za to, żeśmy winni”), w dziele występują także inne środki poetyckiego wyrazu: epitety („dzień biały”; „żywy duch”; „naga, ruda Ryfka”; „trzynastoletnie dziecko”; „grubi Niemcy”; „gruby tank”; „dobry łyk”; „bolejący Pan Jezus”; „korona cierniowa”; „włosy rude”; „salwa głucha”), przenośnie („I ozwało się Alleluja w Galilei, / i oboje anieleli po kolei”) czy apostrofa: "Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha...”. Tragiczne skutki polityki III Rzeszy Broniewski ukazał także poprzez zastosowane znaki przestankowe. Wielokropkami skupił wzrok czytelnika na ważnych linijkach utworu ("Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha...; "Mama pod gruzami, tata w Majdanku..."; "Masz , Ryfka, bułkę, żebyś była zdrowa..."; „potem salwa rozległa się głucha...”), dwukropkami wprowadził liryczne scenki („I przejeżdżał znajomy, dobry łyk z Lubartowa: / Wzięła, ugryzła, zaświeciła zębami), wykrzyknikami wyolbrzymił partie przepełnione emocjami ("Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha...; „(Uciekaj, uciekaj, Ryfka!)”), a nawiasami wprowadził głosy obserwujących obłąkańczy taniec Ryfki ludzi („(Uciekaj, uciekaj, Ryfka!)”). Podobną rolę odegrały cytaty. Dzięki nim Broniewskiemu udało się osiągnąć efekt wielogłosowości dzieła, wzbogacić je wieloma punktami widzenia, na przykład obserwującego postępowanie dziewczynki i ludzi narratora: "Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha... / To dzień biały, to miasteczko...", sąsiadów mówiących o śmierci rodziców Ryfki: "Mama pod gruzami, tata w Majdanku...” i karmiących ją bułką "Masz , Ryfka, bułkę, żebyś była zdrowa...". Istotne dla zrozumienia stanu dziewczynki było także wplecenie w liryki jej słów, będących reakcją na niespodziewany podarunek. Dostawszy bułkę, z radością obwieściła: "Ja zaniosę tacie i mamie." Cytat pojawił się także pod koniec wiersza, gdy mający dokonać wyroku na Ryfce i Jezusie SS-mani usprawiedliwiają swoją straszliwą zbrodnię:strona: 1 2 Zobacz inne artykuły:Baczyński Krzysztof Kamil Samotność - interpretacja i analizaSamotność - genezaRomantyczność - analiza i interpretacjaRomantyczność - genezaElegia... (o chłopcu polskim) - analizaElegia... (o chłopcu polskim) - interpretacjaElegia... (o chłopcu polskim) - genezaZ głową na karabinie - analizaZ głową na karabinie - interpretacjaZ głową na karabinie - genezaHistoria - analiza i interpretacjaHistoria - genezaPokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacjaPokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacjaBarańczak Stanisław Białoszewski MironMiron Białoszewski jako poeta-lingwistaMiron Białoszewski jako piewca rupieciRozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analizaLeżenia - interpretacja i analizaNamuzowywanie - interpretacja i analizaKaruzela z madonnami - interpretacja i analizaSzare eminencje zachwytu - interpretacja i analizaPodłogo, błogosław! - interpretacja i analizaMironczarnia – interpretacja i analizaBroniewski WładysławZestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama MickiewiczaBallady i romanse - analizaBallady i romanse - interpretacjaSoldat inconnu - analizaSoldat inconnu - interpretacjaBagnet na broń - analiza i interpretacjaBursa Andrzej Nauka chodzenia - interpretacja i analizaGrochowiak Stanisław Czyści - analiza i interpretacjaPłonąca żyrafa - analiza i interpretacjaIkar - analiza i interpretacjaLekcja anatomii - analiza i interpretacjaHerbert Zbigniew U wrót doliny - analizaU wrót doliny - interpretacjaU wrót doliny - treśćU wrót doliny - genezaApollo i Marsjasz - analizaApollo i Marsjasz - interpretacjaApollo i Marsjasz - genezaPrzesłanie Pana Cogito - analizaPrzesłanie Pana Cogito - interpretacjaPrzesłanie Pana Cogito - genezaPotęga smaku - genezaPotęga smaku - analizaPotęga smaku - interpretacjaRaport z oblężonego miasta - analiza i interpretacjaRaport z oblężonego miasta - genezaTren Fortynbrasa - interpretacja i analizaPowrót prokonsula - analizaPowrót prokonsula - interpretacjaPowrót prokonsula - genezaKonarski Feliks Czerwone maki... - interpretacja i analizaCzerwone maki... - genezaLechoń Jan Herostrates - interpretacjaHerostrates - analizaHerostrates - genezaPieśń o Stefanie Starzyńskim - analizaPieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacjaPieśń o Stefanie Starzyńskim - genezaMiłosz Czesław Walc - genezaObłoki - interpretacja i analizaObłoki - genezaKtóry skrzywdziłeś - analizaKtóry skrzywdziłeś - interpretacjaKtóry skrzywdziłeś - genezaPiosenka o końcu świata - analizaPiosenka o końcu świata - interpretacjaPiosenka o końcu świata - genezaW Warszawie - interpretacja i analizaW Warszawie - genezaCampo di Fiori - analizaCampo di Fiori - interpretacjaCampo di Fiori - genezaArs poetica? - analizaArs poetica? - interpretacjaOgrodnik - analizaOgrodnik - interpretacjaOgrodnik - genezaWalc - analizaWalc - interpretacjaPrzyboś Julian Póki my żyjemy - analizaPóki my żyjemy - interpretacjaPóki my żyjemy - genezaWidzenie katedry w Chartres - analizaWidzenie katedry w Chartres - interpretacjaWidzenie katedry w Chartres - genezaNotre Dame - analizaNotre Dame - interpretacjaNotre Dame - genezaZ Tatr - analizaZ Tatr - interpretacjaZ Tatr - genezaRóżewicz Tadeusz Ocalony - analizaOcalony - interpretacjaWarkoczyk - analizaWarkoczyk - interpretacjaLament - analizaLament - interpretacjaLament - genezaDrewno - analizaDrewno - interpretacjaMatka powieszonych - interpretacja i analizaMatka powieszonych - genezaStrach - interpretacja i analizaPowrót - interpretacja i analizaPowrót - genezaTermopile polskie - interpretacja i analizaTermopile polskie - genezaBez – interpretacja i analizaList do ludożerców - interpretacja i analizaStachura Edward Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacjaŻycie to nie teatr - analiza i interpretacjaSzymborska Wisława Jeszcze - analizaJeszcze - interpretacjaJeszcze - motyw HolocaustuGłos w sprawie pornografii - analizaGłos w sprawie pornografii - intepretacjaGłos w sprawie pornografii - genezaDwie małpy Bruegla - interpretacja i analizaDwie małpy Bruegla - genezaAtlantyda - interpretacja i analizaAtlantyda - genezaKoniec i początek - analizaKoniec i początek - interpretacjaKoniec i początek - genezaKot w pustym mieszkaniu - analizaKot w pustym mieszkaniu - interpretacjaKot w pustym mieszkaniu - genezaMinuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analizaMinuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - genezaUtopia - interpretacja i analizaUtopia - genezaNiektórzy lubią poezję - analizaNiektórzy lubią poezję - interpretacjaSto pociech - analizaSto pociech - interpretacjaSto pociech - genezaCebula - analizaCebula - interpretacjaNic dwa razy - analizaNic dwa razy - interpretacjaNic dwa razy - genezaTwardowski Jan O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analizaPrzezroczystość - interpretacja i analizaszukam - analizaszukam - interpretacjaza szybko - analizaza szybko - interpretacjaŚpieszmy się - interpretacjaŚpieszmy się - genezasamotność - analizasamotność - interpretacjaWojaczek Rafał Ojczyzna - analizaOjczyzna - interpretacjaOjczyzna - genezaMartwy język - interpretacja i analizaMartwy język - genezaInnePartner serwisu: kontakt | polityka cookies Adam Mickiewicz. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja 2022 r. został ustanowiony przez Sejm Rokiem Romantyzmu Polskiego. Data jest nieprzypadkowa, bowiem dwieście lat temu w Wilnie ukazały się „Ballady i romanse” Adama Mickiewicza. Zawarte w pierwszym tomie „Poezji” wyznaczyły początek polskiego tom poezji Mickiewicza ukazał się w drugiej połowie czerwca 1822 r. w wileńskiej oficynie Józefa Zawadzkiego. Otwierała go „Przemowa (O poezji romantycznej)”, następnie zamieszczone były „Ballady i romanse”, a na końcu „Wiersze różne”, wśród których znalazły się cztery utwory: „Hymn na dzień zwiastowania Maryi”, „Żeglarz”, „Warcaby. Do Franciszka” oraz „Przypomnienie. Sonet”. Tom ten był ponadto pierwszym zbiorem poezji romantycznej w Polsce. W otwierającej „Przemowie” oraz balladzie „Romantyczność” Mickiewicz przedstawił bowiem założenia programowe literatury, którą chciał tworzyć. „Ballady i romanse”, owoc poetyckiej pracy Mickiewicza z lat 1819-1821, stanowił trzon „Poezji”. Gatunek literacki, jakim jest ballada, nie był jednak wytworem epoki romantyzmu. Ukształtował się i rozwijał w średniowieczu w Anglii, Szkocji i we Francji. Co więcej, ballada nie tylko w Polsce stała się oznaką przełomu romantycznego. Jak zauważa w rozmowie z PAP prof. Olaf Krysowski, literaturoznawca z Uniwersytetu Warszawskiego, podobny przełom wywołała w literaturze angielskiej. W 1798 r. poeci jezior, William Wordsworth i Samuel Taylor Coleridge, wydali wspólnie tom „Lyrical Ballads”. W 1800 r. ukazał się on ponownie ze słynną przedmową Wordswortha, która stała się manifestem romantyzmu w Anglii. Badacz przypomniał także, że ballady Johanna Wolfganga Goethego i Friedricha Schillera otwierały drogę do romantyzmu niemieckiego. „Ballada torowała zatem drogę do czegoś nowego – uobecnienia się duchowości w literaturze, redukcji czynnika racjonalnego na rzecz wyobraźni i fantastyki” – ocenia prof. Krysowski. Tom ten był ponadto pierwszym zbiorem poezji romantycznej w Polsce. W otwierającej „Przemowie” oraz balladzie „Romantyczność” Mickiewicz przedstawił bowiem założenia programowe literatury, którą chciał tworzyć. Historyk literatury podkreśla również, że utwory Mickiewicza napisane przed „Balladami i romansami” wyrastały przede wszystkim z tradycji klasycystycznej: „Mickiewicz nie od początku był romantykiem. Pamiętajmy, że przecież na Uniwersytecie Wileńskim otrzymał wykształcenie klasyczne. Romantykiem stał się dopiero, tworząc +Ballady i romanse+”. To jedno z najważniejszych dzieł w twórczości Mickiewicza tworzy cykl dziesięciu ballad („Romantyczność”, „Świteź”, „Świtezianka”, „Rybka”, „Powrót taty”, „To lubię” z dołączonym wierszem dedykacyjnym „Do przyjaciół”, tłumaczenie „Rękawiczki” Schillera, „Pani Twardowska”, „Tukaj, albo Próby przyjaźni” i „Lilije”) oraz dwóch romansów („Kurhanek Maryli”, „Dudarz”), a otwiera je wiersz „Pierwiosnek” pełniący funkcję dedykacyjną. CZYTAJ TAKŻE MKiDN: „Ballady i romanse” – specjalny Program Ministra na rok 2022 Jednak to ballady, a nie bardziej udramatyzowane w formie romanse, zadecydowały o znaczeniu i nowatorstwie tego cyklu poetyckiego. Bohaterami utworów stały się postaci z ludu wraz ze swoim światem kultury materialnej i duchowej, a także ze specyficznym sposobem mówienia i myślenia. Ballada – jak zwraca uwagę prof. Krysowski – przełamuje klasyczne wzorce genologiczne obowiązujące od antyku aż po oświecenie. „Jest gatunkiem poezji odwołującym się do tradycji pieśniowo-tanecznej (łac. ballare +tańczyć+), do fantastyki, wyobrażeń i wierzeń ludowych” – wyjaśnia badacz. Zainteresowanie ludowością Mickiewicz wyniósł ze środowiska filomackiego. „Nie tylko Mickiewicz, ale i jego przyjaciele (Jan Czeczot, Tomasz Zan i inni) inspirowali się poezją ludową, która wydawała się wtedy jakby zapomniana, nieodkryta” – mówi prof. Krysowski. „Mickiewicz sięgał do wzorców ludowych również dlatego, że spodziewał się tam odnaleźć wartości charakterystyczne dla rodzimej kultury duchowej i artystycznej, której oryginalność pociągała go bardziej niż uniwersalizm tradycji klasycznej, grecko-rzymskiej. Pamiętajmy, że początki romantyzmu na ziemiach polskich przypadają na okres rozbiorów, na czas po kongresie wiedeńskim, w którym wspomniane wartości regionalne dla Polaków były szczególnie ważne” – dodaje literaturoznawca. Dzieło Mickiewicza dokonuje także zwrotu w postrzeganiu świata. Jak zaznacza Krysowski, „+Romantyczność+ pokazała, że mędrca szkiełko i oko nie jest jedynym narzędziem poznania, że należy również odwoływać się do czucia i wiary”. Badacz zastrzega jednocześnie, iż „nie znaczy to, że Mickiewicz oraz romantycy odeszli całkowicie od racjonalnego i empirycznego postrzegania świata”. „Oni po prostu uzupełniali poznanie racjonalno-sensualne pozarozumowym i pozazmysłowym, otwierając się na nieskończoność, odkrywając nieznane wcześniej obszary duchowego mikro- i makrokosmosu” – dodaje. Stąd pojawiające się w balladach oznaki cudowności w postaci zjawisk nadprzyrodzonych czy bohaterów fantastycznych – duchów, upiorów, świtezianek. W rozmowie z PAP prof. Bogusław Dopart, literaturoznawca z Uniwersytetu Jagiellońskiego, podkreśla, że nowatorstwo „Ballad i romansów” przejawiło się także przez sukces „rynkowy” tomiku. Innowacyjność ballad wiąże się też z synkretyzmem rodzajowym, łączeniem w jednym gatunku literackim elementów epiki, liryki i dramatu, co w świetle praktyki klasycystycznej było estetyczną rewolucją. Można to zaobserwować choćby w balladzie „Romantyczność”, w której na opowieść o Karusi i nieczułym na jej cierpienie tłumie składają się fragmenty epickiej narracji, dialogu, a nawet monologu lirycznego. W rozmowie z PAP prof. Bogusław Dopart, literaturoznawca z Uniwersytetu Jagiellońskiego, podkreśla, że nowatorstwo „Ballad i romansów” przejawiło się także przez sukces „rynkowy” tomiku. „Mickiewicz najpierw zamierzał wydać tom +Poezyj+ w Warszawie, jednak z tego nic nie wyszło. Zwrócił się więc do wileńskiego księgarza Józefa Zawadzkiego, który początkowo był niechętny temu pomysłowi. Dzięki prenumeracie zgodził się jednak na wydanie pięciuset egzemplarzy” – wyjaśnia prof. Dopart. Komercyjny sukces „Ballad i romansów” był tak błyskawiczny, że dodrukowano tysiąc kolejnych egzemplarzy. Jak zaznacza historyk literatury, „tomik poetycki wydano łącznie w 1500 egzemplarzach. Przy ówczesnym odsetku osób umiejących czytać i przy założeniu, że w kulturze wyższej uczestniczył nikły procent całego społeczeństwa, +Ballady i romanse+ okazały się pierwszym poetyckim bestsellerem”. Badacz zwraca również uwagę na to, że tomik został doceniony w bardzo różnych kręgach. „Sam Mickiewicz wspominał, że pierwszym czytelnikiem, który z pasją czytał +Ballady i romanse+, był niejaki Bończyk, zecer, który składał pierwszy tom +Poezyj+. Bończyk osobiście udał się do autora z gratulacjami i wyrazami prawdziwego wzruszenia” – wyjaśnia prof. Dopart. Jak dodaje, „imponująca była nie tylko liczba wydanych i sprzedanych egzemplarzy, ale także rozszerzenie kręgu odbiorców”. Pękły mury salonu, który obok uniwersytetu był głównym miejscem życia poezji. „Po wiersze zaczęli sięgać ludzie z niższych żywiołów społecznych” – podkreśla literaturoznawca. „Ballady i romanse” osiągnęły też sukces międzynarodowy. Bardzo szybko sława Mickiewicza dotarła do Rosji. „Wiemy, że Konrad Rylejew – przyjaciel Mickiewicza i jeden z bohaterów III cz. +Dziadów+ – przetłumaczył +Lilije+ jeszcze w 1822 r.; kilka innych ballad ukazało się w Moskwie i Petersburgu w latach dwudziestych XIX w.” – wskazuje prof. Dopart. Do Pragi, która była w tamtym czasie centrum ruchu odrodzenia słowiańskiego, egzemplarz „Ballad i romansów” zawiózł przyjaciel poety. Niebawem wiadomość o tym tomie poetyckim ukazała się w Wiedniu, czyli w kolejnym ważnym ośrodku ruchu słowiańskiego. Prof. Dopart zaznacza, że „idea braterstwa Słowian jest pierwszym źródłem promieniowania Mickiewicza na literaturę światową”. Natomiast druga fala oddziaływania „Ballad i romansów” wiązała się z rosnąca popularnością samego Mickiewicza jako jednego z wybitnych romantyków europejskich. „Po raz pierwszy takie uznanie spotkało go w Rosji, potem w Niemczech i we Francji. Ballady były tłumaczone na język niemiecki, francuski, angielski, trafiły do czytelników w USA. Muzykę do ballad komponowali Maria Szymanowska (jako pianistka koncertowała na estradach Europy), później Stanisław Moniuszko, Ignacy Jan Paderewski, Niemiec Carl Loewe, w Rosji – Mikołaj Rimski-Korsakow” – mówi w rozmowie z PAP prof. Dopart. Prof. Maria Prussak z Instytutu Badań Literackich PAN, w rozmowie z PAP zwraca zaś uwagę, że pierwszy tomik „Poezyj” oprócz cyklu „Ballady i romanse” zawierał bardzo ważną przemowę, w której Mickiewicz wyjaśnił, jaki rodzaj poezji zamierza uprawiać. O tym, że „Ballady i romanse” przetrwały jako jedno ze znanych na świecie dzieł Mickiewicza, przesądziła chyba trzecia fala oddziaływania, którą wywołała współpraca krajów obozu socjalistycznego po II wojnie światowej. „Około 1955 r., kiedy była obchodzona setna rocznica śmierci Adama Mickiewicza, dokonywano bardzo wielu przekładów. +Ballady i romanse+ stały się obok +Dziadów+ i, zwłaszcza, +Pana Tadeusza+ jednym z trwałych czynników obecności Mickiewicza w literaturze światowej” – podsumowuje prof. Dopart. CZYTAJ TAKŻE W Belwederze debata nt. związków kultury z tradycją literacką i historyczną Prof. Maria Prussak z Instytutu Badań Literackich PAN, w rozmowie z PAP zwraca zaś uwagę, że pierwszy tomik „Poezyj” oprócz cyklu „Ballady i romanse” zawierał bardzo ważną przemowę, w której Mickiewicz wyjaśnił, jaki rodzaj poezji zamierza uprawiać. „Padły tam bardzo ważne hasła. Dla Mickiewicza - w opozycji do sztuki kunsztownej, którą tworzy się wedle ustalonych reguł klasycznych, wzorców obowiązujących w literaturze - wartością najwyższą jest wyobraźnia i uczucie” – podkreśla badaczka. „Źródła wyobraźni są w twórczości ludowej, a uczucia każdy człowiek ma w sobie. W konfrontacji z wyobrażonymi światami te uczucia rezonują mocniej” – dodaje prof. Prussak. Do cyklu „Ballady i romanse” został włączony wiersz „Romantyczność”. „Z jednej strony jest on potwierdzeniem tego, co znalazło się już w przemowie, ale z drugiej jest deklaracją tego, że tworzymy sztukę pokoleniową i że to, co tworzymy, nie jest efektem działań natchnienia jednego poety, tylko powstaje jako wyraz wspólnych przekonań pokolenia” – zauważa prof. Prussak. „Pojawia się zatem kategoria +my+. Z kolei w wierszu +To lubię+ pojawił się fragment, w którym Mickiewicz cytuje triolety Tomasza Zana” - dodaje. Jak jednak zastrzega prof. Prussak, „po cyklu +Ballady i romanse+ zostały włączone jeszcze inne wiersze, które są już osobistą wypowiedzią autora”. Literaturoznawczyni wyjaśnia, że „są początkiem dystansowania się do tworzenia środowiskowego, idą w stronę indywidualizmu”. „Wszystkie elementy romantycznej twórczości mieszczą w tej konstrukcji – zaczynamy jako środowisko, a następnie wyrasta wybitna jednostka, która tworzy we własnym imieniu" - mówi badaczka. Wpływ „Ballad i romansów” – jak podkreśla prof. Prussak – nie ograniczył się jednak do epoki romantyzmu. „Przecież +W malinowym chruśniaku+ Bolesława Leśmiana jest inspirowany tym cyklem. +Romantyczność+ napisał także Władysław Broniewski, który swój wiersz rozpoczął tym samym zdaniem, co Mickiewicz” – zaznacza literaturoznawczyni. Dzięki cyklowi Mickiewicza ballada znalazła się w sferze mody literackiej, stając się jednym z głównych gatunków polskiego romantyzmu do 1830 r. Uprawiali ją Stefan Witwicki, Aleksander Chodźko i Antoni Edward Odyniec. Prof. Prussak wyjaśnia, że „twórcy okresu romantyzmu odwoływali się do ludowości, która stała źródłem motywów, ale nawiązywano także na poziomie języka”. Mickiewicz bowiem przełamał klasyczne reguły tworzenia poezji. Rozpoczynając „Świteź” słowami: „Ktokolwiek będziesz w nowogródzkiej stronie, / Do Płużyn ciemnego boru / Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie”, poeta w jednym zdaniu połączył różne czasy gramatyczne. Wpływ „Ballad i romansów” – jak podkreśla prof. Prussak – nie ograniczył się jednak do epoki romantyzmu. „Przecież +W malinowym chruśniaku+ Bolesława Leśmiana jest inspirowany tym cyklem. +Romantyczność+ napisał także Władysław Broniewski, który swój wiersz rozpoczął tym samym zdaniem, co Mickiewicz” – zaznacza literaturoznawczyni. Jak podsumowuje prof. Prussak, „nawiązanie do +Ballad i romansów+ rezonuje zatem na różnych poziomach, w różnych reakcjach poetyckich”. „Te wpływy są widoczne bowiem w historii polskiej literatury, a +Ballady i romanse+ są wyraźnym punktem odniesienia”.(PAP) Autorka: Anna Kruszyńska akr/ skp /

ballady i romanse władysław broniewski